چرا روابط عمومی 2 : سه دلیل کافی است

گسترش روز افزون سازمانهای سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی و ارتباط تنگاتنگ مردم با این سازمان ها ، اهمیت افکار عمومی را دوچندان کرده است. امروزه افکار عمومی با نیروی خود می تواند موسسات و سازمان ها را در دستیابی به اهدافشان یاری نماید و یا در مدت زمان کوتاهی با ایجاد فضای روانی منفی ، سازمان و دستگاه اجرایی آن را فلج و یا از بین ببرد. به همین جهت باید افکار عمومی را جدی گرفت ، آنرا شناخت، با آن ارتباط دو سویه برقرار کرد و قانعش کرد.تا نیم قرن گذشته در بسیاری از کشورهای جهان سوم به دلیل انحصاری بودن قدرت ، تک صدایی بودن جامعه ، نبود حقوق شهروندی و اهمیت نداشتن رای و نظر مردم از یک سو و نبود ابزارها و امکانات پیشرفته و سریع از سوی دیگر ، حاکمان انگیزه و خواست خویش را برخواست مردم تحمیل می کردند.

توسعه وسایل ارتباط جمعی ، گسترش نهادهای آموزشی ، تغییر در روابط بین الملل ، توسعه دموکراسی و ... باعث شد که نظر و خواست مردم اهمیت یابد و در این میان ، نقش رسانه های جدید و بویژه اینترنت و کاربردهای آن و سرانجام روابط عمومی الکترونیک در توجه به افکار عمومی و گسترش دموکراسی با اهمیت تر است.
امروزه رسانه های نوین ، زمینه ی بالقوه ای برای کمک به ایجاد رابطه ای ساده ، روان و موثر بین سازمان ها و موسسات یا سازمان ها و موسسات دیگر و نهادهای اجتماعی و مدنی در راستای ارائه خدمات اطلاعاتی ارزان قیمت ، خودی و فراگیر به کلیه گروههای کاربر ، حتی به تک تک مخاطبان فراهم کرده است و در چنین شرایطی اقناع افکار عمومی آسان و دشوار شده است .آسان از آن جهت که ابزار های اطلاع رسانی دو سویه در اختیار بشر است و او می تواند پیام خود را به مخاطب برساند و دشوار از آن رو که دهها و صدها رسانه پرقدرت رقیب می توانند او را محاصره اطلاعاتی کرده و به جایی هدایت کنند که خود می خواهند.

با این مقدمه کوتاه ، اکنون می توانیم ادعا کنیم که امروزه دوره انقلاب صنعت روابط عمومی است . دوره کاربرد ابزارهای نو در روابط عمومی و دوران ارتباط دو سویه و حتی چند سویه با مخاطبان .امروز روابط عمومی 2، مسوولیت های جدیدی برای دست اندرکاران روابط عمومی پیشنهاد می کند. و کارگزاران روابط عمومی را وادار می کند به این سمت و سو بروند و جالب اینکه آنها ، بدون هیچ مقاومتی چنین می کنند. دلایل زیادی برای آن وجود دارد که سه دلیل کافی است .

1- برقراری ارتباط دو سویه
در همه تعاریف روابط عمومی « ارتباطات دو سویه » به طور مستقیم یا غیر مستقیم اشاره شده است . به این چند تعریف توجه کنید .
الف – " اسکات .ام.کاتلیپ " : روابط عمومی ، اداره وظایف ، شناسایی و ایجاد ، حفظ و نگهداری روابط مطلوب و حسنه بین سازمان ها و جامعه است .
ب – " ادوارد برنیز " پدر روابط عمومی نوین : روابط عمومی عبارت است از دادن اطلاعات به مردم و تلاش های ترغیبی به منظور تغییر گرایش ها و رفتار مردم نسبت به سازمان ها و برعکس از طریق ارتباطات دو سویه .
ج- روابط عمومی ، یعنی داشتن رابطه خوب با دیگران
د- روابط عمومی ، وسیله ایجاد ارتباط دو سویه بین سازمان با مخاطبان و بالعکس
ه – روابط عمومی یکی از اعمال از روی برنامه مدیریت است که به منظور کسب تفاهم ، حفظ تفاهم و تداوم آن به وسیله ابلاغ اطلاعات به موقع و از روی برنامه با هدف خاص و حصول اطمینان از جذب اطلاعات با روش علمی و ارتباطات دو سویه صورت می گیرد.در سایر تعاریف ارائه شده نیز مفهوم دو سویه بودن ارتباط همسنگ که توسط " گرونیگ و هانت" ارائه شده است ، ارتباط در روابط عمومی باید دو سویه و روابط قدرت در آن متعادل است.

روابط عمومی با این تعریف می کوشد :
- ارتباطات باید به فهمیدن منتهی شود.
- برابری ، هر فرد به همان میزان که اطلاعات دریافت می کند ، می تواند اطلاعات وارد سازمان کند.
- اختلاف ، سوء تفاهم و تردیدها باید از طریق ارتباط ، مذاکره و سازش حل و فصل شود.
- همه افراد باید به پیامد رفتارشان توجه داشته باشند.
در هر حال جدید ترین الگوی روابط عمومی که مرکب از الگوی دو سویه و طرح های ترکیبی است ، الگوی متقارن جدید است که همانند فعالیت های دو سویه است . ( دو زیر و سایربن – 1995 )
" دوزیر " معتقد بود با این طرح و الگو، سازمانها منافع خاص خود را همگام با پیش بینی عکس العمل های گروه های اجتماعی دنبال می کنند .بر اساس تعاریف ارایه شده ،با همه اهمیتی که به ارتباطات دو سویه در روابط عمومی داده می شود ، اما به دلایل مختلف از جمله عدم به کارگیری فناوری های نوین – روابط عمومی الکترونیکی ، روابط عمومی دیجیتال ، روابط عمومی آنلاین ، روابط عمومی سایبر ، روابط عمومی اینترنتی و روابط عمومی مجازی این مهم عمل نشده است.با توسعه روابط عمومی 2 ، زمان آن فرا رسیده است که کارگزاران این حوزه بتوانند ، نقش و مسوولیت حرفه ای شان را احیا کنند.

2- تنوع خدمات و افزایش نقش IT
بر اساس یک نظر سنجی بیش از نیمی از کاربران آمریکایی از اینترنت برای تصمیمات زندگی خود مانند یافتن دانشگاه و یا مکان زندگی بهره می برند. همین مطالعات نشان می دهد ، مردم قادر نیستند بدون استفاده از شبکه های اطلاع رسانی نوین نیازهای خود به خدمات مختلف را برطرف سازند . حتی مردم نام بسیاری از خدمات مورد نیاز خود را نمی دانند.

مخاطبان هر روز که که نیازهای خود را مورد بررسی قرار می دهند ، با لیستی مواجه می شوند که در آن انواع خدمات ساختمانی ، چاپ ، پزشکی ، مشاوره ، موسیقی ، لوازم گوناگون ، طلا و جواهر ، فرش و موکت ، پـوشاک ، برقی و گازی ، کتاب ، اثاثیه منزل ، لوازم اتاق خواب ، ظروف ، لوازم بچه گانه ، لــوازم الکترونیکـی و .... و صدها نوع خدمات دیگر دیده می شود .این خدمات که تعداد آنها از 1000 فراتر می رود ، هر روز در حال افزایش است و هر شخص برای استفاده از این خدمات ، باید به ابزارهای اطلاع رسانی دسترسی داشته باشد. اما شاید عمده‏ترین سؤالات ما در عصر اینترنت این باشد که چگونه می‏توانیم در جهت معرفی خدمات گوناگون ارایه شده از روابط عمومی استفاده کنیم و مهم‌تر این که چگونه می‏توان توسط این سرویس‌ها ارتباط مشتری و یا مخاطب را با روابط عمومی برقرار کرد.

در این راستا باید از روابط عمومی الکترونیک که همانا اساس " روابط عمومی 2 "است بهره برد که در این صورت باید نکات زیر را مد نظر قرار دهیم؛
1- نوع جدیدی از مخاطبان با روابط عمومی ها در حال شکل‌گیری هستند.
2- روابط عمومی به‌گونه‏ای فزاینده در حال تغییر و گسترش است.
3- روابط عمومی‏ها از ارتباط مستقیم به ارتباط از طریق تکنولوژی ارتباطات – روابط عمومی الکترونیک- روی می‏آورند.
4- تکنیک‏های جدید, مناسبات ارتباطی میان روابط عمومی‌ها و مخاطبان آن‌ها را تغییر خواهد داد, اما پیام‏رسانی یک مسوولیت مداوم برای روابط عمومی‏ها باقی خواهد ماند.

بنابر این ، چنین به نظر می‌رسد که روابط عمومی الکترونیک، از ضرورت‌های اجتناب‌ناپذیر روابط عمومی است که می‌تواند و باید زمینه‌های لازم و بسترسازی مناسب را برای تحقق " روابط عمومی 2"فراهم نماید؛
ویژگی مخاطب امروزی ، دسترسی به اطلاعات به صورت یک سویه نیست ، او علاقه مند به تعامل است . او به ابزارهایی نیاز دارد که قانعش کند . او نمی تواند مخاطب منفعل باشد و با پیام روابـط عمـومــی یا یک واحد دیگــر که وظیفه اطلاع رسانی را به عهــده دارد تصمیم گیــری کند . لـذا بــا ابـزار و امکـانـات « روابط عمومی 2 » این نقص برطرف می شود.


3- حجم و سرعت اطلاعات
مهمترين نطق آبراهام لينكن در سال 1863 فقط 2000 شنونده داشت و صد سال بعد در سال 1963 جان‌اف‌كندي ترور شد و ظرف 24 ساعت 2 ميليارد نفر از اين ترور مطلع شدند. 30 سال بعد در دهه 1990 در ماجراي سقوط ديوار برلين در كمتر از 10 ساعت 4 ميليارد نفر اين ماجرا را ديدند و بالاخره چند سال قبل (سال 2001 ميلادي) 6 ميليارد نفر در كمتر از چند دقيقه از انهدام برج‌هاي دو قلو آمريكا خبردار شدند و بسياري از مردم به طور مستقيم صحنه انهدام برج‌ها را تماشا مي‌كردند.

تحولات در برخي عرصه‌ها آنچنان بالاست كه تاريخ بشر تاكنون نظير آن را به خود نديده است. مركز ثقل اين تحولات حوزه فناوري اطلاعات و ارتباطات است. با چند مثال وسعت اين تغييرات را بيشتر به چشم مي‌آوريم و به سياست‌گذاران اين عرصه يادآوري مي‌كنيم كه در عصر اطلاعات چه وظايف خطيري به عهده دارند.حجم اطلاعات توليد شده جهان در سال 2008 بيش از 50 اگزابايت تخمين زده مي‌شود كه بيش از همه‌ي اطلاعات توليد شده در طول 5000 سال پيش از آن است.اگر بدانيم كه حجم 20 ميليون جلد كتاب كوچك و بزرگ فقط 5 ترابايت است به عظمت اين حجم اطلاعات بيشتر آگاه مي‌شويم.حجم اطلاعات فني بشر هر 2 سال 2 برابر مي‌شود و پيش‌بيني مي‌شود كه از سال 2010 به بعد اين زمان به 72 ساعت برسد.

اوّلين پيام كوتاه در سال 1995 فرستاده شده و اكنون تعداد پيام‌هاي كوتاه فرستاده شده در هر روز با جمعيت كره زمين برابر است. روز 5 شنبه 19/6/88 آمار پيام كوتاه ارسالي در ايران 74 ميليون و 400 هزار بوده است.
فيس بوك در فوريه سال 2004 در دانشگاه هاروارد راه‌اندازي شد و هدف آن ايجاد رابطه‌ي عميق‌تر ميان دانشجويان از طريق اينترنت بود. فيس بوك كه در حال حاضر به 30 زبان دنيا سرويس ارائه مي‌دهد و بيش از 150 ميليون كاربر يا عضو دارد. یوتیوب در سال 2005 راه اندازی شد و اکنون با توجه به برخی آمار روزانه حدود 100 میلیون فیلم از سراسر دنیا را آپلود می کندبرخي آمار حضور 6 ميليون ايراني در اين شبكه اجتماعي را گزارش كرده است.

تعداد كاربران اينترنت در كمتر از 30 سال از مرز 2 ميليارد نفر فراتر رفته و امروز به عنوان يك ابزار ارتباطي جدانشدني همزاد بشر شده است.اما نكته جالب اينجاست كه تنها 1 درصد از اطلاعاتي كه امروز توليد مي‌شوند بر روي كاغذ چاپ مي‌شوند. به عبارت ديگر «رسانه‌ها و ارتباطات»، به طور كامل در حال «مجازي شدن» است. و بشر امروزي در اقيانوس اطلاعات مجازي غرق است.

در حوزه ارتباطات فني هم تحولات به نحوي است كه بستر انتقال اين حجم اطلاعات را فراهم مي‌كند. به عنوان مثال اخيراً شركت‌هاي "ان .ای سی و آلكاتل به طور جداگانه نسل سوم فيبرهاي نوري را تست كرده‌اند كه با قطري باريك‌تر از سوراخ سوزن قادرند هر ثانيه 10 تريليون بيت را از خود عبور دهد. يعني 150 ميليون تماس تلفني همزمان. ادامه اين روند تا آنجا پيش مي‌رود كه هزينه انتقال حجم زياد اطلاعات روز به روز در حال كاهش است.
اطلاعات ذكر شده و بسياري آمارهاي ديگر از اين قبيل به خوبي نشان مي‌دهد كه جهان در حال تجربه جديدي است كه تغيير و «مجازي شدن» عنصر اساسي و پايدار آن است، تغييري كه اگر چه وجهه غالب آن علمي است، اما خواه ناخواه آثار عميقي بر ساير ابعاد زندگي انسان‌ها بر جاي گذاشته و عنصري جديد را در آينده‌اي نزديك فرا روي او مي‌نهد.

امروز رسانه‌هاي مجازي، ابزار انتقال اطلاعات هستند، هر چند در ابتدا يك فضا بين دانشگاهي بود ولي به سرعت تجارت و سياست بر آن چيره شد و محيط امن و آرام اينترنت به ميداني براي رقابت ميان عرصه‌هاي مختلف تبديل شد. اما اگر عزمي جدي براي استفاده درست از رسانه‌هاي مذكور وجود داشته باشد، مي‌توان تهديدهاي پيش‌‌رو را به فرصت تبديل كرد. همان گونه كه اكنون هم عده‌اي از كاربران با تكيه بر توانمندي‌ و ايمان خود، منابع فرهنگي را با تبديل به فرمت‌هاي مختلف مجاز، روانه رسانه‌هاي مجازي كرده‌اند، زيرا معتقدند اين گونه اطلاع‌رساني مي‌تواند فضاي تعامل و گفتگوي فرهنگي را فراهم كند.

اين فرصت براي همه محققان و پژوهشگران كشور فراهم است كه از فرصت‌هاي پيش رو، فناوري‌ها و امكانات جديدي كه رسانه‌ها در اختيارشان گذاشته استفاده كنند و به رسالت تاريخي خود – توسعه فرهنگ عمومی- عمل نمايند.

در همين راستا مسؤولان روابط عمومی هم بايد هوشيار باشند و براي توسعه و كاربرد رسانه‌هاي ديجيتالي در اطلاع رسانی دوسویه در سه بعد تلاش كنند:
الف – آشنایی با " روابط عموی 2" یا به عبارتی تحولات حوزه رسانه وارتباطات دور وتاثیر آن برتعاملات فردی ، اجتماعی، سازمانی و بین المللی
ب- آشنایی با وب.2 وضرورت نواندیشی در حوزه ارتباطات وفرهنگ
ج - توسعه فرهنگي و آموزش مردم، برای توسعه ارتباطات دوسویه .

انتظار می رود برگزاری "اولین همایش بین المللی روابط عمومی2 " که به همت موسسه کارگزارروابط عمومی برگزار می شود ، فرصت مناسبی برای درک و شناخت روابط عمومی در عصر رسانه اجتماعی ، روابط عمومی از طریق کار با شبکه آنلاین و آفلاین و.... باشد.

دکتر داوود زارعیان

****************************************************************************
آرشیو سخن روز :
 > به بهانه روز جهانی مخابرات و جامعه اطلاعاتی