|
انجمن متخصصان روابط
عمومی مولد تشکل های دیگر روابط عمومی شد
 دکتر داوود زارعیان مدیر کل روابط عمومی و امور بین
الملل شرکت مخابرات ایران و از مدرسان روابط عمومی در دانشگاه می
باشد. وی یکی از مؤسسان انجمن متخصصان روابط عمومی و اوّلین رییس
این انجمن بوده است . کاوشگران روابط عمومی برای بررسی بیشتر
جایگاه وکیفیت حضور انجمن ها در جامعه ونیز بررسی نقاط قوت وضعف
انجمن متخصصان روابط عمومی ایران با وی به گفت وگو نشست که با هم
می خوانیم:
*کاوشگران روابط عمومی : فلسفه وجودی انجمن
های روابط عمومی در دنیا چیست ؟
با توسعه خصوصی سازی در غرب تقریباً همه امور به جزء بخش سیاسی و
دفاعی در اختیار بخش خصوصی قرار گرفت . از سوی دیگر به موازات
توسعه بخش خصوصی در کشورهای غربی ناکارآمدی بخش دولتی بیش از پیش
عیان شد . این دو عامل باعث شد افراد فعال و شاخصی که در هریک از
حوزه های اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی فعالیت می کردند دور هم جمع
شوند و درصدد راهبری حوزه خود باشند .
جالب است بدانید تشکیل انجمن ها از جمله انجمن روابط عمومی از
کشورهای غربی نشأت گرفته است . به عنوان مثال ؛ اولین انجمن روابط
عمومی ، در آمریکا تأسیس شد . اما هر یک از انجمن ها خط و مشی و
اصولی داشتند و نوع عملکرد آنها به نحوی بود که در جامعه مدنی
مشروعیت پیدا کردند ؛ در واقع تائید این انجمن ها از جانب جامعه
مدنی بود نه دولت ها .
به تدریج با افزایش تعداد انجمن ها آنها دارای یک قدرت نامرئی شدند
. قدرتی که در هیچ قانونی پیش بینی نشده و عملاً در بسیاری از حوزه
ها پیش برنده بود . اگر از حوزه روابط عمومی بگذریم به طور مثال در
سال 2001 میلادی اتحادیه جهانی مخابرات ( ITU) تصمیم گرفت اجلاس
سران در جامعه اطلاعاتی را برگزار کند . در این زمان بیشترین
پیشنهادها و راهکارها از جانب انجمن ها مطرح شد . و جالب اینکه
بسیاری از آنها هم در اجلاس به تصویب رسید . حتی در کشور ما ،
ایران هم انجمن جامعه اطلاعاتی ، نقش پررنگ تری از دولت در آن
اجلاس داشت . از طرف دیگر انجمن ها مدافع حقوق کارگزاران رشته های
خود در دنیا هستند . به عنوان مثال؛ انجمن صنفی روزنامه نگاری در
بسیاری از کشورها نقش تعیین کننده ای در تنظیم روابط بین روزنامه
نگاران و دولت از یک سو و موضوعات حرفه ای روزنامه نگاری از سوی
دیگر دارند . بنابراین امروزه انجمن ها در سراسر دنیا به عنوان
وکیل مدافع کارگزاران در عرصه های گوناگون حضور دارند،نقش آفرینی
می کنند و وظایف متعددی را انجام می دهند .
*کاوشگران روابط عمومی: شما یکی از
بنیانگذاران انجمن متخصصان هستید به نظر شما طی دهه گذشته میزان
موفقیت این انجمن را چگونه ارزیابی می کنید ؟
اصول تشکیل انجمن ها با هدف ایجاد هماهنگی و انسجام بین اعضاء و
کارگزاران رشته مورد نظر است . به عنوان مثال روابط عمومی ، آموزش
، حضور در عرصه های فرهنگی و اجتماعی ، توسعه و پژوهش های روابط
عمومی ، فرهنگ سازی توسعه و جایگاه روابط عمومی در سازمان ها ، کمک
به مدیران ارشد سازمان ها در انتخاب کارشناسان و کارکنان روابط
عمومی ، انتشار کتاب و مجلات تخصصی ، برگزاری سمینارها و جشنواره
های آموزشی و فرهنگی و ... از جمله اهداف تشکیل انجمن ها می باشد .
به نظر من انجمن متخصصان روابط عمومی تاکنون 30 درصد از وظایف خود
را عملی کرده است . یکی از دلایل عدم تحقق همه اهداف خود همکاران
ما در انجمن متخصصان بودند . بطوریکه در دوره اول بعد از انتخاب
هیئت رئیسه چند نفر اعضاء استعفاء دادند . البته در کنار این باید
به دیدگاه دولت های مختلف در نگاه به انجمن ها نیز اشاره کنیم .
*کاوشگران روابط عمومی : تفاوت انجمن ها در
کشور ما از لحاظ ساختار و عملکرد با انجمن های خارج از کشور چیست ؟
نحوه شکل گیری انجمن ها در داخل ایران با سایر کشورها تفاوتی ندارد
، اما ماهیت و فلسفه وجودی انجمن ها در کشور ما در حوزه جامعه مدنی
با علامت سوال مواجه است . معمولاً انجمن ها در ایران چشم به حمایت
دولت دارند . زیرا مجوز انجمن ها را دولت می دهد . از طرفی پذیرش
انجمن ها بستگی به دست اندرکاران آن انجمن دارد . تقریباً کشوری
مثل ما در بسیاری از حوزه ها فاقد یک انجمن منسجم و کارآمد است .
به طور مثال؛ انجمن صنفی روزنامه نگاران در ایران تشکیل شده است
.عده ای امّا به عضویت این انجمن در نیامدند و بعدها خودشان انجمن
صنفی روزنامه نگاران مسلمان را تأسیس کردند .از زمان تشکیل اولین
انجمن روابط عمومی در ایران همانگونه که شاهد بودیم ، برخی از
افراد با ممانعت ورود به هیئت مدیره این انجمن مواجه شده اند .
به همین دلیل اندیشه تشکیل انجمنی دیگر در حوزه روابط عمومی شکل
گرفت . از تفاوت های عمده دیگر می توان به اعتبار و پذیرش مدارک
انجمن های غربی چه در بخش خصوصی و چه در بخش دولتی اشاره کرد و
همین مسئله یکی از دلایل عمده قدرت انجمن ها در کشورهای غربی می
باشد . به عنوان مثال هر کارشناس روابط عمومی که گواهی پایان دوره
آموزشی از انجمن روابط عمومی آمریکا داشته باشد برای در استخدام در
این شغل اولویت دارد ، در صورتی که در کشور ما چنین نیست . همینطور
در برخی از کشورها انجمن ها می توانند لایحه به دولت و مجلس ارائه
کنند ، حال اینکه در کشور ما چنین قانونی وجود ندارد . به همین جهت
کارآیی انجمن ها به نظر ضعیف می رسد .
اما به نظر من تفاوت سوم در ویژگی افرادی است که به عنوان عضو هیئت
مدیره انتخاب می شوند . این افراد غالباً توانایی کار جمعی را
ندارند و باعث از کار افتادگی انجمن های می شوند .
*کاوشگران روابط عمومی : به نظر شما مهمترین
مشکلات انجمن های روابط عمومی در ایران چیست ؟ آیا توانسته اند
انتظارات این حرفه را در جامعه برآورده کنند ؟
از مهمترین مشکلات می توان به مشکلات مالی ، عدم انسجام اعضاء
انجمن ، عدم مشارکت آنها ، مشخص نبودن جایگاه انجمن در نظام سیاسی
و نهایتاً برچسب های سیاسی به انجمن ها دانست که مانع کارآیی آنها
می شود . ضمن اینکه ، بایستی اشاره کنیم ، گاهی انجمن ها محل سوء
استفاده افراد هم می شود اما در مقابل انجمن متخصصان روابط عمومی
توانسته اقدامات خوبی هم انجام دهد . از جمله اینکه جایگاه روابط
عمومی در ایران را برای مدیران و مسئولان تشریح کند ، دوره های
آموزشی متعددی برگزار کرده و روابط عمومی که تا مدتها فقط در تهران
شناخته شده بود را به حوزه استانی و شهرستانی گسترش دهد . دلیل این
مدعا نیز ، برگزاری بیش از 100 دوره آموزشی از زمان تأسیس انجمن
متخصصان است که همین امر در استانها باعث ایجاد انگیزه در
دانشجویان برای انتخاب این رشته شده است .
در عرصه علمی نیز شاهد رقابت در حوزه روابط عمومی بودیم که باعث
ایجاد شرکت های خصوصی روابط عمومی به عناوین مختلف شده است . جالب
است بگویم ، برخی از موسسات فعال روابط عمومی در ایران به نحوی جدا
شده از انجمن متخصصان است .
به عنوان نمونه موسسه کارگزار روابط عمومی به مدیریت آقای باقریان
عضو هیئت مدیره انجمن متخصصان، موسسه آرمان با مدیریت آقای سفیدی
از بنیانگذاران انجمن متخصصان ، دبیرخانه همایش روابط عمومی
الکترونیک به مدیریت آقای تقی پور که به نوعی شروع فعالیت آن از
انجمن متخصصان روابط عمومی است . از طرفی برخی از انجمن های استانی
از طریق تامل با انجمن متخصصان روابط عمومی شکل گرفته است ، از
جمله برگزاری جشنواره ها بویژه انتشارات که باعث شده است در این
حوزه و حوزه های مشابه بین مدیران و کارشناسان روابط عمومی رقابت
ایجاد شود و اقدمات دیگری که به نظر من به طور مستقیم و غیر مستقیم
نقش داشته است . البته در این فرایند نباید نقش انجمن روابط عمومی
ایران را نادیده بگیریم چرا پیشکسوتان رشته روابط عمومی در این
انجمن برای توسعه روابط عمومی تلاش می کنند .
*کاوشگران روابط عمومی : فلسفه تشکیل انجمن
متخصصان چیست ؟
اگر شفاف صحبت کنیم ، در تشکیل انجمن متخصصان روابط عمومی که
انصافاً آقای سفیدی نقش پررنگی داشت سه انگیزه قوی تر از دیگر
انگیزه ها بود .
نخست؛ عدم حضور اعضاء انجمن متخصصان روابط عمومی در هیئت مدیره
انجمن روابط عمومی ایران بود . بطوریکه جمعی از این افراد تصمیم به
همکاری با آن انجمن گرفتند . اما با موانعی مواجه شدند . انگیزه
دوم که آن هم عامل مهمی بود ، ناشی از ضعف های عرصه های دانشگاهی
در حوزه روابط عمومی بود . از آنجا که همه ما در دانشگاهها تدریس
می کردیم شاهد نقاط ضعف اساسی در شرح درس و نحوه تدریس بودیم . لذا
تصمیم گرفتیم ، انجمنی را به عنوان انجمن مدرسان روابط عمومی تشکیل
و از این طریق این بخش را ساماندهی کنیم .
اگر به سوابق جلسات هیأت موسس مراجعه کنید ، تقریباً این بخش
کاملاً برجسته شده است ، اما وقتی این پیشنهاد به وزارت کشور رفت
به ما اعلام شد تعداد مدرسین در حوزه روابط عمومی کم است و بهتر
است انجمن متخصصان روابط عمومی ایجاد کنید که هم مدرسان و هم
کارشناسان ارشد عضو شوند ، ما نیز پذیرفتیم .
دلیل سوم کمک به توسعه دانش روابط عمومی در کشور بود زیرا ما عقیده
داشتیم روابط عمومی نوپا ایرانی بعد از انقلاب دچار رکود جدی شده
است و ما باید برای برون رفت از این بحران کاری انجام دهیم و از
این طریق حمایت از روابط را در بین مدیران ارشد کشور تقویت کنیم .
فراموش نکنیم همه اعضاء هیئت موسس در سال 1387 یا مدیر روابط عمومی
بودند یا مدرس روابط عمومی و با تحولات سیاسی که در آن مقطع حادث
شده بود فکر می کردند ، می توانند به این اهداف دست پیدا کنند
.البته به نظر من در بین مهمترین علل تأسیس انجمن متخصصان روابط
عمومی باید بگویم ، انگیزه دوم از همه قوی تر و انگیزه اول ضعیف تر
بود . اما متأسفانه در بسیاری از مجامع علمی و آموزشی می شنویم که
بر عکس گفته می شود .
*کاوشگران روابط عمومی : تعداد اعضاء انجمن
متخصصان نسبت به تعداد فارغ التحصیلان این رشته کم است به نظر شما
علت چیست ؟
انجمن پس از تشکیل پتانسیل جذب کلیه دانش آموختگان این رشته را
داشته اما در اساسنامه شرایطی برای عضویت قائل شده بود ، بطوریکه
در انجمن روابط عمومی ایران این شرایط وجود نداشت ، از جمله اینکه
اعضاء باید دارای مدرک کارشناسی ارشد باشند . و افراد دارای مدرک
کارشناسی باید 10 سال سابقه کار در روابط عمومی داشته باشند که
همین مسئله محدودیت هایی را در عضویت انجمن متخصصان روابط عمومی
ایجاد کرده بود . بنابراین در شروع کار انجمن متخصصان تعداد اعضاء
کم بود . اما در دهه 80 علیرغم افزایش تعداد فارغ التحصیلان برخی
موانع داخلی خود انجمن از جمله خروج بعضی از اعضاء هیئت مدیره از
انجمن و همینطور کم رنگ شدن جایگاه انجمن ها در ذهن مخاطبان باعث
کاهش تعداد اعضاء شد . اما در حال حاضر شرایط برای بازسازی مجدد
انجمن زیادند . افراد علاقمند برای کار در انجمن وجود دارد و ما
باید شرایطی را فراهم کنیم تا تعداد اعضای بیشتری را جذب نمائیم .
*کاوشگران روابط عمومی : چرا با وجود دو
انجمن روابط عمومی ، تأثیر عمیقی در رفتار روابط عمومی هارا شاهد
نبوده ایم ؟
این عدم تأثیر ناشی از عدم جایگاه واقعی انجمن ها در کشور ما می
باشد .اول این انجمن ها به عنوان عضو فعالی به حساب نمی آیند . دوم
هنوز گواهی های این انجمن ها و درس های علمی و آموزش و فرهنگی آن
جایگاه خود را پیدا نکرده است . موضوع سوم عرصه مدیریت روابط عمومی
دستخوش تغییرات گوناگونی بوده است و چه بسیار افرادی که وارد این
عرصه شده و آموزش دیده اند اما پس از مدتی در سایر عرصه های
مدیریتی فعال شدند .
*کاوشگران روابط عمومی : علت اختلافات داخلی
بین انجمن های مشابه چیست ؟ چرا نمی توانند به وحدت برسند ؟
به طور کلی جایگاه انجمن ها در ایران تا حدودی وابسته به کسانی است
که در رأس انجمن هستند و از آن طرف در درون جامعه ما هم کسی مورد
توجه است ، که در رأس است و همین مهمترین علل آسیب به انجمن ها می
باشد . چرا که برخی از اعضاء مانع فعالیت دیگر اعضاء می شوند و به
نوعی سهم خواهی می کنند که همواره انجمن ها را با مشکل مواجه کرده
است . ضمن اینکه کسانی که انجمن ها را تشکیل می دهند در اداره
انجمن از پختگی لازم برخوردار نبودند و همین امر همین باعث ضعف کار
آمدی در ارائه بهتر خدمات در این انجمن ها شد .
*کاوشگران روابط عمومی : هیئت مدیره انجمن
متخصصان چه فعالیتی برای توسعه اعتماد انجمن متخصصان در بین اعضاء
و سایر افراد متخصص در رشته روابط عمومی انجام داده است ؟
من قبول دارم که در این حوزه یعنی اعتماد سازی کم کاری کردیم و اگر
تلاشی هم صورت گرفته است این تلاش به صورت پراکنده بوده است . به
عنوان مثال در برگزاری جشنواره ها تلاش بر این بود که همه گروهها
به مشارکت دعوت شوند چه در تدریس ، چه در داوری ، چه در اداره
جشنواره اما به نظر من این تلاش کافی نبوده است . البته جلساتی در
جهت همراهی و نزدیکی انجام شد و اما احتیاج به تلاش بیشتری داریم و
در نهایت بایستی در این زمینه تجدید نظر کرده و برنامه های جدیدی
ارائه کنیم .بنابراین می توانیم نتیجه بگیریم که مهمترین علت را
باید در عدم حرکت انجمن ها بصورت برنامه ریزی شده و منسجم دنبال
کرد .
 |
